خبرگزاری مهر – گروه استان ها: استان کرمان با وجود اقلیم خشک و کویری، در سالهای اخیر به یکی از کانونهای قاچاق چوب تبدیل شده است. محمولههای چوب از گونههای ارزشمند بیابانی مانند تاغ و گز، در محورهای مواصلاتی استان توقیف میشوند. این پدیده که ریشه در انگیزههای اقتصادی و خلاهای نظارتی دارد، ضربهای جبرانناپذیر به منابع طبیعی و اکوسیستم شکننده استان وارد کرده است.
تاغ و گز یکی از گونه های گیاهی در کانون های بیابانی استان کرمان است که موجب تثبیت شن های روان و جلوگیری از طوفان شن و گسترش بیابان می شود. عدم وجود این گونه های گیاهی در بیابانهای کرمان عملا موجب تخلیه روستاها از جمعیت می شود بطوریکه طی سالهای اخیر وجود همین تاغزارها موجب رونق زندگی در روستاها شده و هر کجا که این درختان نباشند و یا صدمه دیده باشند روستاهای اطراف از جمعیت خالی شده اند که میتوان به خالی شدن ده ها روستاها از جمعیت در شرق کرمان در همین راستا اشاره کرد.
استان کرمان با وجود دارا بودن پهنههای وسیع کویری و بیابانی، از جمله مناطقی است که در سالهای اخیر با پدیده قاچاق چوب مواجه شده است. آنچه این معضل را به چالشی جدی تبدیل کرده، نه تنها حجم بالای محمولههای قاچاق، بلکه نوع گونههای درختی است که هدف این اقدامات قرار میگیرند. درختانی مانند تاغ و گز که نقش حیاتی در تثبیت شنهای روان و جلوگیری از بیابانزایی دارند، بهعنوان طعمه اصلی سودجویان انتخاب شدهاند.
در ماههای یک ماه اخیر، مأموران انتظامی در محور رفسنجان به کرمان، موفق به کشف و توقیف هفت تن چوب قاچاق از درختان تاغ شدند. در موردی دیگر در جنوب استان، یک محموله ۲۰ تنی چوب از نوع درختان گز کشف و ضبط شد. این تنها بخشی از کشفیات است؛ چرا که در شهرستان بم نیز ۲۳ تنچوب قاچاق در محور بم به کرمان توقیف شده است. در یک مورد دیگر، مأموران کلانتری اندوهجرد موفق به کشف ۱۱ تن چوب جنگلی قاچاق شدند. این ارقام که تنها بخشی از محمولههای کشفشده را نشان میدهد، حکایت از تهدید جدی محیط زیست توسط قاچاقچیان است.
ریشههای شکلگیری معضل قاچاق چوب
پرسش این است که چرا استانی با اقلیمی خشک و کمآب، به منبعی برای قاچاق چوب تبدیل شده است؟ پاسخ در ترکیبی از عوامل اقتصادی، اقلیمی و قانونی نهفته است. از یک سو، افزایش قیمت چوب و زغال در بازارهای داخلی، انگیزه سودآوری را برای قاچاقچیان به شدت افزایش داده است. از سوی دیگر، خشکسالیهای پیدرپیدر سالهای اخیر، باعث خشکشدن و تضعیف پوشش گیاهی، بهویژه درختان بیابانی شده و عملاً برداشت غیرمجاز آنها را برای سودجویان آسانتر کرده است.
با این حال، نباید از نقش خلأهای نظارتی و قضایی در تشدید این معضل غافل شد. گزارشها حاکی از آن است که مجازاتهای در نظر گرفتهشده برای قاچاقچیان چوب، در مقایسه با سایر جرایم اقتصادی، بازدارندگی لازم را ندارد.
ضربهای جبرانناپذیر به اکوسیستم شکننده کرمان
آسیبهای ناشی از قاچاق چوب در کرمان، فراتر از قطع درختان است. استان کرمان با اقلیم گرم و خشک، از جمله مناطق در معرض تبدیل شدن به بیابان محسوب میشود. درختانی مانند تاغ و گز، بهعنوان سپرهای طبیعی در برابر فرسایش بادی و حرکت شنهای روان عمل میکنند. ریشههای گسترده این درختان، خاک را در جای خود نگه میدارد و از تبدیل شدن زمینهای حاصلخیز به بیابان جلوگیری میکند. قطع بیرویه این درختان، نهتنها تعادل شکننده اکوسیستم را بر هم میزند، بلکه هزینههای سنگینتری را در قالب طوفانهای شن، کاهش کیفیت هوا و تخریب اراضی کشاورزی به جامعه تحمیل میکند. به عبارت دیگر، قاچاق هر درخت، به منزلهی گشودن دریچهای جدید برای ورود خسارتهای زیستمحیطی به استان است.
یک کارشناس محیط زیست با اشاره به کشف های مکرر محموله های قاچاق چوب در کرمان، در گفتگو با مهر بیان کرد: این اقدامات در شرایط خشکسالی و اقلیم شکننده استان، ضربه ای جبران ناپذیر به منابع طبیعی وارد کرده و زمینه ساز بلایایی مانند ریزگردها و فرسایش خاک می شود.
وی خواستار اعمال قوانین بازدارنده و برخورد قاطع با سوداگران این عرصه شد.
ابراهیم صادقی در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به ابعاد این معضل، اظهار داشت: استان کرمان با اقلیم گرم و خشک و پدیده خشکسالی های پیاپی، یکی از شکننده ترین اکوسیستم های کشور را دارد. در چنین شرایطی، درختانی مانند «تاغ» و «گز» که عمدتاً هدف قاچاقچیان قرار می گیرند، به عنوان سپرهای طبیعی در برابر بیابانزایی عمل می کنند. قطع و قاچاق این درختان، نه تنها پوشش گیاهی را نابود می کند، بلکه زمینه را برای حرکت شن های روان، افزایش ریزگردها و تخریب اراضی کشاورزی فراهم می آورد.
وی در تشریح ابعاد این معضل، به حجم بالای قاچاق چوب در استان اشاره کرد و گفت: متأسفانه در سال های اخیر، قاچاق چوب در کرمان به یک فعالیت سازمان یافته تبدیل شده است. اخبار متعددی از کشف محموله های ۷ تنی، ۱۱ تنی و حتی ۵۰ تنی چوب قاچاق در نقاط مختلف استان منتشر شده است. این ارقام نشان می دهد که ما با یک تهدید جدی و فراگیر روبه رو هستیم که باید به صورت ریشه ای با آن برخورد شود.
این کارشناس محیط زیست با اشاره به نقش خشکسالی در تشدید این پدیده، خاطرنشان کرد: خشکسالی های اخیر، درختان را تضعیف کرده و عملاً برداشت غیرمجاز آن را برای سودجویان آسانتر ساخته است. در چنین شرایطی، قاچاقچیان با بهانه های واهی مانند استفاده از چوب درختان خشکشده، اقدام به قطع و حمل این محموله ها می کنند، در حالی که حتی درختان خشک شده نیز نقش مهمی در تثبیت خاک و جلوگیری از فرسایش دارند.
ابراهیمی در پاسخ به این پرسش که چرا با وجود کشفیات متعدد، این پدیده همچنان ادامه دارد، تصریح کرد: یکی از مهمترین دلایل تداوم این معضل، نبود قوانین بازدارنده و مجازاتهای کافی برای قاچاقچیان است. متأسفانه جریمه های فعلی در مقایسه با سود سرشاری که عاید این افراد می شود، بسیار ناچیز است. قوانین موجود نه تنها بازدارندگی لازم را ندارد، بلکه در برخی موارد، فرآیندهای قضایی چنان طولانی می شود که عملاً مجازاتی در کار نیست.
این کارشناس با تأکید بر ضرورت ایجاد قوانین سختگیرانه تر، افزود: ما نیازمند بازنگری اساسی در قوانین مرتبط با قاچاق چوب هستیم. باید مجازات های سنگین تری برای متخلفان در نظر گرفته شود تا ریسک این فعالیت غیرقانونی به حدی برسد که برای سودجویان صرفه اقتصادی نداشته باشد. همچنین باید قوانینی برای برخورد با شبکه های سازمان یافته قاچاق و نیز همدستان آنها در دستگاه های اجرایی تدوین شود.
وی در ادامه به نقش نهادهای نظارتی اشاره کرد و گفت: علاوه بر بازنگری در قوانین، تقویت نیروهای یگان حفاظت منابع طبیعی و تجهیز آنها به امکانات کافی برای گشتزنی در پهنه های وسیع استان، یکی دیگر از ضرورتهای اجتناب ناپذیر است. همچنین باید از ظرفیت جوامع محلی و مردم برای حفاظت از منابع طبیعی استفاده کرد و با فرهنگسازی و آگاهیبخشی، زمینه مشارکت عمومی را در این زمینه فراهم آورد.
کارشناس محیط زیست در پایان با هشدار نسبت به عواقب ناگوار ادامه این روند، ابراز داشت: اگر به همین منوال پیش برویم، در آینده ای نه چندان دور، شاهد تبدیل شدن بخش های زیادی از استان کرمان به بیابانهایی غیرقابل سکونت خواهیم بود. هزینه های ناشی از این فاجعه، اعم از طوفان های شن، کاهش کیفیت هوا و تخریب اراضی کشاورزی، به مراتب سنگین تر از هزینه ای است که برای مبارزه با قاچاق چوب باید صرف شود. از مسئولان استانی و کشوری تقاضا داریم که با عزمی جدی و قاطع، هرچه سریعتر برای نجات این سرمایه های ملی اقدام کنند.
یک باند قاچاق در جنوب کرمان متلاشی شد
فرمانده انتظامی رودبار جنوب در گفتگو با خبرنگار مهر نسبت به هر گونه قاچاق چوب در این شهرستان هشدار داد و افزود: اجازه نمی دهیم عده ای سود جود از مناطبع طبیعی شهرستان در شرایط خشکسالی بهره مند شوند.
سرهنگ نجارزاده، با اشاره به اینکه نیروهای انتظامی با حساسیت بالا جاده های شهرستان را رصد می کنند بیان کرد: مأموران کلانتری ۱۱ زهکلوت در شهرستان رودبار جنوب، طی یک عملیات گشتزنی هدفمند در محورهای مواصلاتی این منطقه، موفق به شناسایی و توقف یک دستگاه کامیون حامل بار مشکوک شدند. این خودرو که از مسیرهای فرعی و کمتر ترددشده عبور میکرد، با هوشیاری مأموران متوقف و مورد بازرسی دقیق قرار گرفت. در این بازرسی، ۲۰ تن چوب جنگلی از گونه «گز» که بهصورت غیرقانونی بارگیری شده بود، کشف شد.
وی با اشاره به اینکه درختان گز در جنوب کرمان، بهدلیل مقاومت بالا در برابر خشکی و نقش مؤثر در تثبیت خاکهای شنی، گفت: اجازه نخواهیم داد امنیت اشتغال و زندگی مردم دچار خدشه شود.
ناکامی یک باند قاچاق چوب تاغ در کرمان
رئیس اداره بازرسی و مدیریت عملکرد اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمان نیز در گفتگو با مهر بیان کرد: در عملیاتی ضربتی و اطلاعاتی، مأموران پاسگاه ویژه حفاظت از منابع طبیعی شهرستان کرمان موفق شدند یک باند فعال در زمینه قاچاق چوب تاغ را شناسایی و منهدم کنند. این عملیات که با همکاری نزدیک دستگاه قضایی صورت گرفت، منجر به کشف مقادیر قابلتوجهی چوب تاغ شد.
اصغر عربی با اشاره به رصد اطلاعاتی و پایش مستمر مناطق بحرانی توسط مأموران، اعلام کرد که این محموله با اخذ دستور قضایی توقیف و تحت مراقبت قرار گرفته است. در جریان این عملیات، قاچاقچیان که خود را در محاصره نیروهای امنیتی دیدند، در اقدامی خطرناک قصد داشتند با به آتش کشیدن بخشی از محموله، تمامی ادله و سرنخهای جرم خود را از بین ببرند. با این حال، سرعت عمل و اقدام بهموقع مأموران یگان حفاظت، این نقشه را ناکام گذاشت و محموله قاچاق پیش از هرگونه آسیب جدی، به طور کامل کشف و ضبط شد.
وی گفت: در تمامی محورهای احتمالی تردد ادامه خواهد داشت و هیچ گونه مماشاتی با متصرفان و تخریبکنندگان منابع طبیعی پذیرفته نیست.
محموله ۷ تنی تاغ در آستانه خروج از استان توقیف شد
جلال حسنشاهی، رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان رفسنجان در گفتگو با مهر بیان کرد: در بازرسی از یک خودرو ۷ تن چوب جنگلی تاغ در آستانه خروج از استان توقیف شد.
وی با اشاره به حساسیت بالای حفاظت از عرصههای طبیعی، تأکید کرد که یگان حفاظت با هرگونه تعرض به سرمایههای ملی، قاطعانه و بدون اغماض برخورد خواهد کرد.
وی با بیان اینکه درختان تاغ بهعنوان یکی از گونههای شاخص و ارزشمند مناطق کویری، نقشی حیاتی در تثبیت خاک، مقابله با بیابانزایی و جلوگیری از تولید و انتشار ریزگردها ایفا میکنند، افزود: هرگونه قطع و برداشت غیرمجاز از این گونههای حفاظتی، خسارتهای جبرانناپذیری به اکوسیستم شکننده استان، بهویژه در شرایط حاد خشکسالی و کاهش شدید بارندگیهای اخیر، وارد میآورد.
وی خواستار اعمال قوانین سختگیرانه برای قاچاق چوب شد و گفت :باید قوانینی وجود داشته باشد که برای قاچاقچیان بازدارنده باشد.
در شرایطی که که تنها وجود یک درخت هم در استان کرمان غنیمتی قابل توجه به محسوب می شود قطع درختان برای قاچاق چوب به استان های مرکزی کشور که سرانه بارندگی و فضای سبز بیشتر از کرمان نیز دارند ضربه ای غیرقابل جبران محسوب می شود.
نظر شما